Kolonia Wawelberga
Podstawowe dane:
Rok zbudowania: 1900
Projektant: Edward Goldberg
Lokalizacja: ul. Górczewska 15, 15A, ul. Wawelberga 3
Ulica Górczewska nie obfituje ani w historyczne budynki, ani w szczególnie wartościową architekturę. Wśród zabudowy wzdłuż tej ulicy wyróżnia się długa, ceglana kamienica (a może właściwie już bardziej blok mieszkalny), którą można zobaczyć po jej południowej stronie, na odcinku pomiędzy ulicami Młynarską i Płocką. Gdy wejdziemy w bramę tego budynku, okaże się, że za nim jest drugi, niemal identyczny, a jeszcze dalej kolejny. Dziś budynki są w dość marnym stanie technicznym, słaby jest również standard samych mieszkań, a i otoczenie do pięknych nie należy. Ale trzeba pamiętać, że budynki powstały ponad 100 lat temu, w latach 1898-1900, i były jednym z pierwszych osiedli tanich mieszkań robotniczych.
Hipolit Wawelberg, założyciel osiedla (i zarazem patron sąsiadującej ulicy) był, jakbyśmy to dziś określili, businessmanem, który dorobiwszy się fortuny postanowił zrobić coś pożytecznego dla ubogich mieszkańców robotniczej Woli. W tym celu założył, wraz ze swą żoną Ludwiką, fundację budowy tanich mieszkań, przeznaczając na ten cel 300 tysięcy rubli. Ideą osiedli było zapewnienie nie tylko mieszkań, ale też zaplecza socjalnego. W osobnych budynkach, dziś już nie istniejących, znalazły się szkoła oraz łaźnia. W późniejszym okresie fundacja wzniosła jeszcze kolejne bloki w innych miejscach dzielnicy.
Od frontu pierwszego z bloków widać szyld cukierni, stylizowany na przedwojenny. To cukiernia Zagoździńskiego, założona w 1925 roku, chyba najpopularniejsze w mieście miejsce kupowania pączków w tłusty czwartek. W tym dniu ustawiają się tu kolejki jak za PRL-u. We frontową ścianę budynku wmurowano też pamiątkową tablicę, upamiętniającą mieszkańców Woli rozstrzelanych tu przez hitlerowców - miejsc takich jak to są w Warszawie, szczególnie na Woli, dziesiątki. Natomiast w bramie budynku warto zwrócić uwagę na tablicę upamiętniającą założycieli osiedla.
(C) 2001-2010 Maciej Błażejewski