Pałac Krasińskich
Podstawowe dane:
Rok zbudowania: 1683
Rok odbudowy: 1961
Projektant: Tylman z Gameren
Lokalizacja: Pl. Krasińskich 5
Ten elegancki, barokowy budynek jest uważany za jeden z najpiękniejszych pałaców w Warszawie. Od kilku lat sąsiaduje on z nowoczesnym gmachem Sądu Najwyższego. Jednak mimo znacznych różnic pomiędzy tymi budynkami, nie czuje się tu dysharmonii. Przeciwnie, to jeden z najlepszych przykładów na to, jak można połączyć historyczną i nowoczesną architekturę.
Trudno określić dokładne lata budowy Pałacu Krasińskich, gdyż różne źródła podają je różnie (1683-99, 1688-99, 1677-83, 1677-82, 1677-95). Ogólnie można przyjąć, że budowa trwała w latach 70-tych i 80-tych XVII wieku, natomiast przez całe lata 90-te trwało wykańczanie i dekorowanie wnętrz. Mimo tego, niektóre pomieszczenia nigdy nie zostały w pełni ukończone.
Pałac został wzniesiony dla starosty warszawskiego Jana Dobrogosta Krasińskiego, od którego nazwiska wziął swoją nazwę.
Głównym projektantem budynku był Tylman z Gameren. Współpracował on z takimi architektami jak Józef Belotti, Jakub Solari, Izydor Affaita oraz Jan Maderni. Misterne rzeźby na fasadzie budynku to dzieło Andrzeja Schlutera. Nawiązują one do dzieł antycznych, jedna z przedstawionych tu postaci to legendarny przodek rodu Krasińskich, Rzymianin Marek Waleriusz, który miał się wsławić w walkach z Galami.
Ciekawostką jest fakt, że w czasie okupacji (w latach 1941-45) Plac Krasińskich nosił imię właśnie Andrzeja Schlutera (Andreas Schluter Platz). Najwyraźniej hitlerowscy okupanci uznali tego artystę za zasłużonego dla kultury niemieckiej.
Malowidła we wnętrzach wykonał natomiast Michał Palloni, nadworny malarz króla Jana III Sobieskiego.
W 1765 roku budynek został zakupiony przez państwo i stał się siedzibą Komisji Skarbu Koronnego. Wtedy też zaczęto go nazywać Pałacem Rzeczpospolitej (zresztą ta nazwa budynku funkcjonuje niekiedy także dziś). W latach 1766-1773, po pożarze, który zniszczył część pomieszczeń, wnętrza przebudowano według projektu Jakuba Fontany. W latach 1815-31 oraz później, przez cały okres międzywojenny budynek był siedzibą Sądu Najwyższego. W czasie Powstania Warszawskiego pałac został spalony i częściowo zburzony. Odbudowa miała miejsce w latach 1948-61. Obecnie pałac jest własnością Biblioteki Narodowej, mieści się tu dział rękopisów i starodruków.
Warto również wiedzieć, że pod koniec XVII wieku, równolegle z budową pałacu, na jego tyłach utworzono pierwszy dostępny dla wszystkich park w Warszawie - Ogród Krasińskich. To właśnie stamtąd najlepiej jest podziwiać pałac - elewacja od strony ogrodu jest równie piękna, a nie ma tam takiego hałasu jak na Placu Krasińskich.
(C) 2001-2010 Maciej Błażejewski