Błękitny Wieżowiec

Podstawowe dane:

Wysokość do dachu: 100 m
Wysokość całkowita: 120 m
Liczba kondygnacji: 29
Rok zbudowania: 1991
Projektanci: Jerzy Czyż, Andrzej Skopiński, Jan Furman, Lech Robaczyński, Marzena Leszczyńska
Lokalizacja: Pl. Bankowy 2

Błękitny wieżowiec, albo jak kto woli, srebrny wieżowiec, to niewątpliwie budowla bardzo interesująca. Ciekawa jest zarówno jego architektura, jak i historia.

Przed wojną na tym terenie znajdowała się synagoga, zwana wielką lub synagogą na Tłomackiem (od nazwy pobliskiego zaułka, dziś zachowanego tylko w symbolicznej formie). Była to największa i najbardziej okazała żydowska świątynia w Warszawie, wzniesiona w latach 1872-78 według projektu Leandra Marconiego. Miała klasycystyczną fasadę, oprócz sali modlitw mieściły się tu również szkoły religijne i archiwa. Znana była również ze wspaniałych śpiewów wykonywanych podczas nabożeństw, aby ich posłuchać, przychodzili tu także przedstawiciele innych wyznań. W 1940 roku została zamknięta, podobnie jak pozostałe żydowskie świątynie. Potem była używana jeszcze przez krótki czas od czerwca 1941 roku do marca 1942, kiedy to wchodziła w skład getta. Później została ponownie z niego wyłączona i służyła Niemcom za magazyn mebli wywożonych z getta. Po zlikwidowaniu dzielnicy żydowskiej hitlerowcy podjęli decyzję o zniszczeniu świątyni, miało to stanowić symbol ostatecznej zagłady Żydów w Warszawie. Budowla została wysadzona w powietrze 16 maja 1943 roku o godzinie 20.15.

Po wojnie, już w latach 50-tych planowano w tym miejscu wybudowanie wieżowca. Jednak jego budowę rozpoczęto dopiero w latach 70-tych. Powstała wtedy stalowa konstrukcja, którą następnie pokryto złotą elewacją. Jednak prace budowlane zostały potem wstrzymane na wiele lat. Mówiono nawet, że to klątwa za to, że budowę rozpoczęto w miejscu dawnej synagogi. Było w tym trochę prawdy, organizacje żydowskie sprzeciwiały się budowie. Ostatecznie jednak zezwolono na nią pod warunkiem, że w wieżowcu znajdzie się miejsce na izbę pamięci żydowskiej.

Pod koniec lat 80-tych budowa ruszyła ponownie. Wykańczaniem budynku zajęła się jugosłowiańska firma Generalexport-Giposs. Kolor elewacji zmieniono na srebrny, odbijający barwę nieba. Dzięki temu budynek wydaje się mieć błękitną barwę. Owa przyjazna barwa i ciekawa forma budynku sprawiły, że Błękitny Wieżowiec dobrze wtopił się w panoramę miasta i u większości warszawiaków budzi sympatię. Warto również pamiętać, że kształt dolnej części budynku nawiązuje w pewnym stopniu do synagogi, której miejsce zajął.

Wnętrza Błękitnego Wieżowca to w dolnej części przestrzenie usługowe, a wyżej - biura. Swoje siedziby mają tu między innymi PeKaO SA, PKO BP SA, Agencja Nieruchomości Rolnych czy Peugeot Polska, który na dole wieżowca ma również swój salon, a na szczycie - iluminowaną reklamę.

(C) 2001-2013 Maciej Błażejewski